De snor van de geharde Atjeh-soldaat Ko Wisse gaat eraan: het mes moet in zijn ‘eertijds’. „Zijn militaire onderscheidingen verloren hun waarde”
Als één van de weinigen van zijn bataljon komt Atjeh-strijder Ko Wisse uit Domburg terug van de strijd in 'de Oost'.
Zelfs zijn snor moest eraan geloven. Jacob Wisse was er trots op geweest en zijn vrouw had hem nooit anders gekend. Toch ging de schaar erin.
Het leek een klein detail in het leven van deze oud-militair die achttien jaar in Nederlands-Indië had doorgebracht. Het was wel een van de veranderingen waarmee zichtbaar werd dat zijn eertijds had afgedaan.
De geharde Atjeh-soldaat leerde buigen.
Atjehstrijder
Jacob Wisse (1877–1943) groeide op in Domburg, in het gezin van wever Adriaan Wisse en Maria Sinke. Kerk en geloof speelden thuis nauwelijks een rol.
De verhalen van twee broers die bij de marine dienden, maakten op de jonge Ko des te meer indruk. Tegen de zin van zijn ouders koos hij voor het Indische leger. Op 1 mei 1895 vertrok hij als achttienjarige naar de Oost.
[Tekst gaat verder na afbeelding]
Boven: Ko Wisse legt de eed af.
In Atjeh maakte hij als scherpschutter, sergeant en patrouillecommandant de koloniale oorlog mee. Tijdens gevechten haalde hij gewonden uit de vuurlinie en meermaals ontsnapte hij aan de dood. In 1912 ontving hij de Militaire Willemsorde.
De Bijbel een gesloten boek
Toen hij in 1913 definitief terugkeerde, werd hij in Domburg met een ereboog en muziek binnengehaald. Het dorp ontving hem met veel eerbetoon.
Maar Ko Wisse had achttien tropenjaren achter de rug en de herinnering aan tientallen gesneuvelde kameraden. Als een van de weinigen had hij het er levend afgebracht.
Op zesendertigjarige leeftijd mocht Wisse met pensioen.
In 1914 trouwde hij met Neeltje Minderhoud. Samen begonnen zij een pension in Domburg. Op haar verzoek ging hij iedere zondag eenmaal mee naar de Hervormde Kerk.
Veel verder reikte zijn interesse niet. Hij las liever romans en bracht op zondag tijd door met kaarten. De Bijbel bleef voor hem een gesloten boek.
Ingrijpende verandering
Dat veranderde tijdens een kerkdienst. De woorden van Psalm 103 over de kortheid van het leven raakten hem en werden onvergetelijk.
De man die zoveel gevaren had doorstaan, werd stilgezet bij zijn eigen vergankelijkheid.
Binnen zijn gezin volgden weken waarin hij in het verborgene knielde en zijn zonden beleed. Hij leerde Christus kennen als zijn Zaligmaker. Zijn militaire onderscheidingen verloren hun waarde.
De man die altijd standhield en nooit terugweek, moest zich overgeven en zijn schuld erkennen en genade ontvangen.
Snor weg, ridderorde in de kast
Die omkeer bleef niet beperkt tot zijn innerlijk. Zijn ridderorde verdween in de kast. Het kaartspel verdween en de romans begroef hij in de tuin. Ook zijn grote snor verdween, ondanks de bezwaren van zijn vrouw. Daarin werd iets zichtbaar van zijn levensvernieuwing.
De gevolgen waren ook praktisch ingrijpend. Wisse wilde niet langer op zondag pensiongasten ontvangen. In 1925 werd het pension verkocht en de inventaris geveild. Daarmee kreeg de zondag kreeg een andere invulling.
Lees maandag D.V. deel 2: „Vrouw, denk toch aan je arme ziel.”
