Zo'n verlichte pompoen, wat is daar nu mis mee? Nou... dít zit erachter
Het wordt ook in ons land een bekend beeld: kinderen lopen op 31 oktober of 1 november met een oranje pompoen met daarin een brandend waxinelichtje. Halloween. In landen als de Verenigde Staten is dit een jaarlijks terugkerend feest. Waar komt Halloween vandaan? En waarom wordt er eigenlijk een pompoen gebruikt?
Voorafgaand aan Halloween hebben kinderen een oranje pompoen uitgehold, er een gezicht uitgesneden en een waxinelichtje in gezet. Het huis en de tuin zijn vaak uitgebreid versierd met pompoenen met de bekende gezichten.
Op de avond van 31 oktober of van 1 november worden de waxinelichtjes aangestoken. De kinderen verkleden zich en gaan met hun 'lantaarns' langs de deuren. Ze bellen aan en zingen een versje. Na afloop komen ze thuis met zakken vol lekkers. Halloween.
Waarom een pompoen?
Wat is er nu mis met zo'n pompoen? Met die pompoen is niets mis. Het is een gewone vrucht, die in ons land erg populair is als versiering van de tuinen. Maar de pompoen van Halloween heeft wel een betekenis.
De verlichte, doorschijnende pompoen wordt 'Jack-O-Lantern' genoemd: Jaap-met-de-lamp. Jaap-met-de-lamp is het symbool voor een dolende ziel. Het verhaal van Jaap-met-de-lamp gaat terug op een Ierse legende, die als volgt luidt:
„Er was een gierige dronkaard, Jack, die de duivel uitdaagde om in een appelboom te klimmen. Toen deze in de boom zat, kerfde Jack snel het teken van het kruis in de stam, zodat de duivel niet meer naar beneden kon komen. Daarop liet Jack de duivel beloven dat deze nooit zijn ziel zou opeisen. Hij kon dan tenminste rustig door blijven gaan met zondigen.
Toen Jack stierf, werd hij bij de hemelpoort weggestuurd vanwege zijn dronkenschap en egoïsme. De duivel hield zijn belofte en stuurde hem ook weg. Jack at op dat moment een knolraap. De duivel wierp hem een brandende kool achterna, die Jack in zijn knolraap deed – zijn favoriete groente. Zo zwierf 'Jaap-met-de-lamp' voor altijd rusteloos over de aarde.”
In Ierland en Schotland was het de gewoonte om rond Halloween – in het Nederlands Allerzielen of Allerheiligen – lantaarns van te maken van uitgeholde knolrapen. Bijgelovige mensen wilden daarmee boze geesten en rondzwervende zielen van hun huizen wegjagen.
Ierse emigranten namen die gewoonte in de negentiende eeuw mee naar Noord-Amerika, waar het een grote traditie werd die over de hele wereld is overgenomen. De knolrapen werden werden vervangen door pompoenen omdat die groter zijn en makkelijker uit te hollen.
Symbolen
Behalve Jaap-met-de-lamp kent Halloween nog andere symbolen. Wie zich verdiept in het onderwerp komt ze al snel tegen: dodenmaskers, doodskoppen, dwergen, heksen met punthoeden, zwarte katten, spookbeelden, duivelsgestalten en dergelijke.
Ze gaan terug naar de tijd van de Kelten en de Keltische goden. Op de avond van 31 oktober werden er door de Keltische priesters nieuwjaarsvuren aangelegd. Allerlei duivelse rituelen werden dan uitgevoerd om boze geesten weg te jagen en om dolende zielen te vertroosten.
Deze rituelen vertonen gelijkenis met de optochten, vuren op heuvels en verkleedpartijen die bij Halloween aangetroffen worden.
Vrijgevig
Ook het gebruik om met Halloween vrijgevig te zijn (Engels: Trick or Treat) komt hiervandaan. Er werd in de tijd van de Kelten een schaal met vruchten klaar gezet om de ronddolende geesten voedsel en onderdak te geven. Men hoopte dan dat die daar genoegen mee namen (trick), anders zou hun vloek onheil over het huis brengen (treat).
Ook delen van de oogst, dieren en mensen werden geofferd (trick) om de goden gunstig te stemmen en de vloek af te wenden (treat). Volgens de traditie van Halloween mag je mensen die niets geven (trick) een paar dagen later beetnemen (treat).
Herleving van Keltisch godendom
Halloween doet het Keltische godendom voor een nieuwe generatie herleven. Dat zien we in deze tijd wel vaker gebeuren. We leven in een tijd dat het christendom steeds meer vaarwel wordt gezegd. Toch wil men wel religieus zijn. Er is een behoefte aan een hogere macht. Ergens in de ruimte moet zich toch een andere, hogere werkelijkheid bevinden. Vandaar de hernieuwde belangstelling voor vroegere afgoden.
Het zal duidelijk zijn dat het belangrijk is om afstand te houden van Halloween. In Exodus 23:13 zegt de Heere: "In alles, wat Ik tot ulieden gezegd heb, zult gij op uw hoede zijn; en de naam van andere goden zult gij niet gedenken; uit uw mond zal hij niet gehoord worden!"
Laten we ons en onze kinderen niet blootstellen aan allerlei symbolen van het rijk van de duisternis.
