Duitsland moet zijn verantwoordelijkheid nemen in het optreden tegen Israël. Dat zei Pieter Klok, hoofdredacteur van de Volkskrant, in het praatprogramma Eva.

Hij sprak er naar aanleiding van de boycot van het Eurovisiesongfestival door Nederland. Het festival is een soort liedjeskampioenschap tussen landen, waar een sterk politieke lading omheen hangt.

Nederland heeft besloten vanwege 'oorlogsmisdaden' van Israël niet op hetzelfde podium te willen staan.

Pieter Klok zag het als een soort uiterst redmiddel om een statement te maken, omdat de politieke houding van Duitsland tegenover Israël „alles in Europa” zou tegenhouden.

Volgens Klok interpreteert Duitsland „hun schuldgevoel” vanwege de holocaust „heel nauw.” Dat wil zeggen: omdat ze een historische schuld hebben tegen het Joodse volk zijn ze niet terughoudend in de benadering van Israël, wat een Europese vuist tegen Israël verhindert.

Het is een doorn in het oog van Klok. Hij vraagt zich of wanneer „Europa eindelijk zegt: En nu is het genoeg.”

Duitsland heeft volgens hem hierin een dubbele verantwoordelijkheid, meent Klok, want „zij hebben dit land veroorzaakt.” Hij voegt er snel aan toe: „Mede.” Daarom moet Duitsland zich de situatie „aantrekken,” want „zij zijn hier verantwoordelijk voor.” Hij noemt het „genant” dat Duitsland „niet ingrijpt.”

De suggestie is: door het uitvoeren van de Endlösung heeft Duitsland een momentum gecreëerd, waardoor de staat Israël van de grond kon komen. Zij zijn daarvoor dus verantwoordelijk.

Er werd met enige verbijstering op het commentaar van Klok gereageerd. Zo schreef politiek commentator Raymond Mens dat hij met „verbazing” naar het gesprek heeft gekeken. 

‘Moffen‘
De Joodse Remco Yizhak Cooremans stelt enigzins bitter dat Klok „de moffen de schuld van de Joden,” geeft. „Israël is veel meer dan een reactie op Duitsland en de oorlog. Het is geen Europese kolonie.” Klok spreekt volgens hem vanuit „zijn elitaire Europese utopie.” 

Ook de Nederlandse pro-Israëlische organisatie StandWithUs reageert dat „Israël geen ‘consequentie’ is van Duitsland. En de geschiedenis van het Joodse volk begint niet bij de Holocaust.” De organisatie wijst erop dat „de Joodse verbondenheid met het land Israël duizenden jaren terug” teruggaat en „lang voordat nazi-Duitsland bestond.”

Anderen wijzen erop dat de vorming van de staat Israël vooral voortvloeit uit de Eerste Wereldoorlog en niet primair uit de Tweede. 

Verantwoordelijkheidsgevoel
Hoe dan ook is de duiding van Klok veelzeggend over de manier waarop er naar Israël gekeken wordt. De logica erachter is dat Israël gezien wordt als een Westerse ’kolonie’, een late echo van de VOC-tijd waarin Westerse machten beslag legden op delen van de wereld. 

Zo zou ook Israël een vooruitgeschoven post van het Westen zijn, die zich in de ogen van de 'moederlanden' misdraagt. Net als er nu kritisch gekeken wordt naar het optreden van Nederland in Indonesië, wordt ook Israël gezien als feitelijk een onrechtmatige staat die er eigenlijk niet had moeten zijn. 

Maar dat impliceert een negeren van de lange geschiedenis van het Joodse volk en de relatie ervan met het land waaruit ze ooit verdreven zijn.