‘Moslims zullen Jeruzalem nooit opgeven.’ Deze zin was vroeger te vinden in schoolboeken in Saoedi-Arabië, maar is sinds dit schooljaar verdwenen.

Dat meldt IMPACT-se, een Israëlische organisatie die internationaal schoolprogramma's analyseert, op basis van een onderzoek waarbij 136 schoolboeken onder de loep werden genomen. 

Het schoolcurriculum in Saoedi-Arabië verschuift al jarenlang naar meer tolerante standpunten. Zo werden in 2021 passages verwijderd waarin de doodstraf voor homoseksuelen werd gesteund en geweld tegen Joden werd verheerlijkt.

Het rapport van IMPACT-se laat zien dat inmiddels ook de laatste antisemitische inhoud verdwenen is. 

Dialoog en respect
Volgens het rapport is er in de Saoedische schoolboeken in toenemende mate ruimte voor dialoog en respect voor andere culturen.

Nadruk wordt gelegd op de vreedzame relaties die de profeet Mohammed had met Joden en christenen. Ook zijn negatieve passages over andere religies verwijderd, zoals een gedeelte uit een brugklasboek waarin aanhangers van die religies ‘verminkte dieren’ werden genoemd.

Extremistische groepen – zoals IS, al-Qaeda, Hezbollah en het Moslimbroederschap – worden juist genoemd als aanjagers van terrorisme en extremisme. 

Vision 2030
De ontwikkeling past in de bredere hervormingen die het koninkrijk Saoedi-Arabië heeft uitgezet in Vision 2030. Daarin staat beschreven hoe het land in de toekomst minder afhankelijk wil zijn van de inkomsten uit olie, en juist een sterkere internationale positie en meer rechten voor vrouwen wil.

Overigens wordt een belangrijke gebeurtenis als de holocaust nog niet vermeld in de schoolboeken. Ook wordt Israël niet goed aangeduid op officiële landkaarten.

En hoewel er niet meer wordt gesproken over ‘de Israëlische vijand’ of ‘de zionistische vijand’, is er nog wel sprake van ‘de Israëlische bezetting’.

De afgelopen jaren zijn onder invloed van kroonprins Mohammed bin Salman de verhoudingen tussen Saoedi-Arabië sowieso aanmerkelijk verbeterd, al kwam dat door de Gaza-oorlog weer enigszins onder druk te staan. De verandering in de studieboeken lijkt erop te wijzen dat deze normalisatie van de betrekkingen verder wordt uitgebouwd.

Middle East Eye
In Israël worden deze ontwikkelingen positief geduid. Andere media bekritiseren juist de stappen die Saoedi-Arabië zet.

Zo plaatste de nieuwssite Middle East Eye de verwijderde passages over Israël naast recente nieuwsgebeurtenissen. Daarmee suggereerde het dat de verwijderde passages wel degelijk op waarheid berustten. 

Het citaat van ‘de Israëlische vijand’ werd er bijvoorbeeld gekoppeld aan een uitspraak van premier Netanyahu waarin hij zegt dat er geen Palestijnse staat zal komen.

En dat Saoedische schoolboeken Zionisten als „sluw en doortrapt” beschreven, wordt volgens Middle East Eye 'Door historische gebeurtenissen ondersteund'.

Kortom: met de verwijderde passages zijn de denkbeelden nog niet weg.