Jongeren en kinderen groeien vandaag op met ChatGPT als vanzelfsprekendheid. Waar volwassenen een AI-model nog vaker met ingebakken wantrouwen benaderen, kan het voor kinderen - en volwassenen - moeilijk zijn om de natuurlijk babbelende chat-robot geen menselijke eigenschappen toe te dichten.

Ryan Shelley, theoloog en oprichter van het Common Grace Institute, schrijft over het gevaar van AI als metgezel. Hoewel ze ‘warm, attent en altijd beschikbaar’ kunnen aanvoelen, zijn het geen vrienden, zegt hij. ‘Ze kúnnen niet je naaste zijn.’

AI-relatie
Met de komst van de AI-taalmodellen is een grote markt ontstaan in apps die zo'n taalmodel in een jasje van vriend, partner of vertrouweling hijsen.

Ze worden speciaal ontworpen om een relatie met je op te bouwen. ‘Ze weten je naam, reageren met empathie, en proberen je aan de praat te houden,’ somt Shelley op.

Hij zegt de aantrekkingskracht ervan te begrijpen: ‘Altijd beschikbaar, nooit moe, hij oordeelt niet over je, heeft nooit een slechte dag. Voor mensen die zich niet gezien voelen, kan dat als een verlichting voelen.’

AI-model als concurrent voor naastenliefde
Natuurlijk is het niet verkeerd om te verlangen naar contact, benadrukt Shelley. ‘Het is niet goed dat de mens alleen zij,’ haalt hij Genesis aan. Maar het gaat mis als een product een surrogaat biedt voor echt contact. 

Echte vriendschap is wederkerig. Een echte vriend kiest voor jou. Dat doet een AI-vriend niet. ‘Een AI-metgezel vraagt niets van je. Dat lijkt leuk, maar kan ons stilletjes afleren om hard te werken om lief te hebben,’ stelt Shelley. 

De uren die gespendeerd worden met een AI-model kunnen ons weghouden bij ‘die eenzame collega, de weduwe in de straat, of je eigen huisgenoot.’

AI en kinderen
Het is niet nieuw wat Shelley zegt. Over het algemeen zullen christenen niet zo snel een AI-model als mens zien. Maar de relatie met een AI-bot wordt sluipenderwijs opgebouwd.

Onderzoek van TripleTen wees uit dat maar liefst 86 procent van Amerikaanse kantoormedewerkers ‘alsjeblieft’ en ‘dankjewel’ zeggen in conversaties met een AI-chatbot.

AI gaat zelf ook regelmatig zijn boekje te buiten door de indruk van emotie of empathie op te wekken.

Kinderen en volwassen die zich toch al in een kwetsbare situatie bevinden, kunnen zo gemakkelijk vriendschappelijke gevoelens ontwikkelen voor een dood computerprogramma.

In gesprek en aan tafel
Voor Shelley gaan bij de combinatie van kinderen en AI-metgezellen de seinen dan ook op rood. In zijn werk onderscheidt hij de gevaren van technologie met groen (veilig), geel (wees voorzichtig), en rood (vermijd dit). 

‘Kinderen moeten nog leren wat relaties zijn,’ zegt hij, ’Een dergelijke tool kan dat verstoren.‘

Ouders weten maar al te vaak niet precies wat hun kinderen uitvoeren op hun mobiele telefoon, of wat ze bespreken met ChatGPT. Toch pleit Shelley niet per se voor strengere regels. Hij adviseert ouders om er met hun kinderen over te praten. ‘Benoem wat AI voor hulpmiddel is, en wat het niet is.’ 

Hij heeft ook nog een verrassend advies: laat zien wat relaties opbouwen in de praktijk betekent. Wees daarom gastvrij. ‘Let op de eenzamen in je omgeving. Nodig eens iemand uit om mee te eten.’

En mee-eten, dat zal een AI-model zeker niet doen.