De gebeurtenissen van afgelopen week in het Gelderse dorpje Overasselt worden in landelijke media bestempeld als ‘on-Nederlands’ en ‘wildwest-taferelen’.

Historicus Maarten van Rossem legt de vinger op de zere plek. Het probleem is namelijk uiterst Nederlands. Het heeft alles te maken met het het gretige gebruik van drugs in Nederland. Maarten van Rossem: „Je kunt je beter afvragen wat de structurele oorzaak van het probleem is. En die structurele oorzaak is dat veel Nederlanders op allerlei festivals pillen slikken."

De drugsindustrie van Nederland
Het probleem is dat er in Nederland een spagaat is gecreëerd, constateert Van Rossem. „Het is niet strafbaar om de pilletjes te slikken, maar wel om ze te maken. En dan krijg je te maken met die heren in Overasselt."

Met de opkomst van de protestcultuur in de jaren ’60 werd het gebruik van drugs in Nederland steeds breder geaccepteerd. Vooral onder jongeren nam hasj- en heroïnegebruik toe.

Wiet was al langer legaal, maar rond de eeuwwisseling kwamen nieuwe, synthetische drugs op, zoals XTC. 

Nederland kreeg daarbij een belangrijke rol. Van Rossem: „In Nederland is er een vrij omvangrijke drugsindustrie, die illegaal te werk gaat. Er zijn in Brabant tientallen chemische laboratoria waar die 'rommel' gemaakt wordt."

Nederland werd een grote exporteur van MDMA, de stof die in xtc-pillen zit. Ook is Nederland een belangrijk knooppunt voor internationale drugsnetwerken. Die netwerken beconcurreren elkaar, waarbij steeds vaker geweld wordt gebruikt. ‘Overasselt’ is daar een voorbeeld van.

Pilletjes gebruiken? Heel gewoon
Het grote probleem zit bij de gebruikers, stelt Van Rossem. „Nederland heeft meer festivals dan welk land ook ter wereld. Op veel van die festivals is het gebruikelijk dat je een pilletjes slikt. Maar dat zijn illegale drugs."

Van Rossum noemt het geweld een gevolg van deze „culturele kortsluiting." „De overheid vindt het bestaan van die pilletjes onwettig, maar een groot deel van de bevolking vindt het helemaal niet onwettig om ze te gebruiken. Een aanzienlijk deel vindt het heel normaal om cocaïne te snuiven. Dat is het probleem."

Inderdaad speelt de uitgaanscultuur een grote rol bij de acceptatie van drugs. Volgens de Nationale Drugsmonitor (NDM) had in 2025 4,1% van alle Nederlandse volwassen in het jaar ervoor xtc gebruikt.

‘Recreatief’ gebruik?
Volgens Van Rossem moeten de gebruikers zich achter de oren krabben, als ze het geweld in Overasselt afkeuren. Want zonder klanten geen industrie.

Van Rossem stelt, ietwat kort door de bocht: „Pak alle gebruikers op, want die zijn de oorzaak dat deze industrie draait als een tierelier. Maar dat is niet te doen. Daarom wordt het gedoogd. Het is niet te bestrijden.

We zijn verdwaald in een enorm complex bos, waar we geen oplossing voor weten." 

Daarmee maakt Van Rossem pijnlijk duidelijk waar decennia legalisering, gedoging en acceptatie van verdovende middelen toe hebben geleid. En het lijkt erop dat er geen weg meer terug is. Zo wordt Nederland een waarschuwend voorbeeld.