In veel gezinnen draait opvoeden tegenwoordig minder om het vormen van het karakter van een kind en meer om het behouden van de goedkeuring van het kind, stelt Daisy Mae Inglese. Uit angst om de relatie te schaden, zouden ouders soms vermijden om duidelijk leiding te geven. 

Maar opvoeden is geen populariteitswedstrijd, waarschuwt ze. 'Ouders die liever altijd aardig gevonden worden dan liefdevol grenzen stellen, lopen het risico kinderen op te voeden die moeite hebben met regels, verantwoordelijkheid en gezag'. Wat is precies het probleem?

1. Zachte opvoeding lijkt vaak op toegeeflijke opvoeding

Voorstanders stellen dat 'gentle parenting' – ofwel: zachte opvoeding – wat anders is dan toegeeflijk opvoeden. Maar in de praktijk lopen die twee vaak door elkaar, meent Inglese. 'Ouders vinden het lastig om regels te handhaven als ze conflicten en straf willen vermijden'. Ze 'stellen gevoelens voorop en onderhandelen', waardoor ze minder leiding geven.

Het effect is niet positief. 'Onderzoek van ontwikkelingspsycholoog Diana Baumrind laat zien dat een opvoeding met veel warmte maar weinig eisen vaak minder goede resultaten oplevert dan een opvoeding met warmte én duidelijke regels. Kinderen hebben begrip nodig, maar óók volwassenen die richting geven'.

2. Van teleurstelling worden kinderen sterker 

Kinderen moeten leren omgaan met teleurstellingen, zegt Inglese. 'Als ouders hun kinderen voortdurend beschermen tegen frustratie, missen kinderen kansen om veerkracht, zelfbeheersing en emotionele controle te ontwikkelen'.

Inglese wijst erop dat psychoanalyticus Erica Komisar gezegd heeft dat een gezonde mate van frustratie niet schadelijk is, maar juist nodig voor een gezonde emotionele ontwikkeling. 'Veerkracht ontstaat door moeilijkheden te overwinnen, niet door ze altijd te vermijden'.

3. Grenzen geven een gevoel van veiligheid

Kinderen varen er wel bij als regels duidelijk zijn en consequent worden toegepast, betoogt de auteur. 'Duidelijke grenzen geven kinderen een gevoel van zekerheid en veiligheid. Kinderen kunnen juist onzekerder worden als ouders geen duidelijke leiding nemen.

Wel moet je de balans bewaren, zegt Inglese. 'Onderzoek laten zien dat een opvoedstijl met zowel warmte als duidelijke verwachtingen betere emotionele, gedragsmatige en schoolprestaties oplevert dan een strenge of juist erg toegeeflijke opvoeding'.

4. Zelfvertrouwen ontstaat door iets kúnnen, niet door bevestiging

Lange tijd werd gedacht dat een positief zelfbeeld vanzelf zou leiden tot meer geluk en succes. Maar daar is weinig bewijs voor. Duurzaam zelfvertrouwen ontstaat vooral doordat kinderen vaardigheden ontwikkelen, hun best doen, fouten leren accepteren en tegenslagen overwinnen.

Ouders die hun kinderen voortdurend beschermen tegen falen, kunnen onbedoeld de ontwikkeling van veerkracht en echt zelfvertrouwen in de weg staan.

5. Karaktervorming vraagt om meer dan alleen erkenning van gevoelens

Het probleem van een zachte opvoeding zit niet zozeer in de methode, maar in de achterliggende visie. In de moderne cultuur lijkt het beschermen van gevoelens soms belangrijker te zijn geworden dan het vormen van karakter. Maar eigenschappen zoals discipline, moed, zelfbeheersing en verantwoordelijkheidsgevoel ontstaan niet vanzelf. Die worden ontwikkeld door grenzen en correcties. Gevoelens zijn niet altijd bepalend.