Begin september bracht het Israëlische Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) het jaarlijkse rapport ‘Israël in Cijfers’ uit. Onderdeel van de data was het geboortecijfer van het land. Daaruit bleek dat Israëls geboortecijfer in het afgelopen jaar op 2,87 lag.

Dat is voor een westers land – waartoe Israël gerekend worden – extreem hoog. Om de populatie van een ontwikkeld land op peil te houden is een geboortecijfer van ongeveer 2,1 nodig. Vrijwel geen van de rijke OESO-landen haalt dit. Het gemiddelde van de OESO-landen lag in 2024 op slechts 1,41. Nederland kwam daar met 1,44 iets boven.

Israël is de grote uitzondering. Zelfs gemeente Staphorst – met 2,35 het hoogste geboortecijfer van Nederland – loopt fink achter op Israël.

Joodse vrouwen krijgen veel kinderen
Vaak wordt gedacht dat vooral de Arabische bevolking de oorzaak is achter het hoge geboortecijfer in Israël. Dit werd in Israël als een democratische dreiging gezien: er was angst dat de Arabische bevolking de Joodse zou overvleugelen.

Inderdaad is het het geboortecijfer onder de Arabische populatie van Israël hoog, maar juist in die groep daalt het getal, naar 2,87. In 2024 lag dit voor het eerst onder dat van Joodse vrouwen (2,97). Het lijkt erop te wijzen dat de Arabische bevolking in Israël aan het verwesteren is.

Niet alleen orthodox-Joodse vrouwen krijgen veel kinderen, maar ook gewone Joodse vrouwen en zelfs onder seculiere Joodse vrouwen is het geboortecijfer relatief hoog. Onder christelijke vrouwen is het geboortecijfer juist relatief laag.

De hele populatie van Israël van 10,35 miljoen stijgt overigens niet even hard met dat geboortecijfer mee. Naast overlijdens bleek dat het aantal geëmigreerde burgers net wat hoger lag dan de immigranten.

De rol van religie
De vraag is wat er achter dit uitzonderlijk hoge geboortecijfer ligt. Het ligt voor de hand om te denken aan de religieuze achtergrond van de bevolking: godsdienstige bevolkingsgroepen hebben vaak een hoger geboortecijfer.

Toch lijkt dat niet de enige reden te zijn. Sommige onderzoekers koppelen het geboortecijfer van Israel bijvoorbeeld aan het holocaustverleden. Volgens hen zit achter de cijfers een bepaalde drang van het Joodse volk om nageslacht te krijgen.

Ook voert de Israëlische regering van oudsher een bijzonder kindvriendelijk beleid heeft: het vergoedt de kosten van ivf-behandelingen bijvoorbeeld vrijwel volledig. 

In de pas met de buren
Als je Israël vergelijkt met westerse landen, neemt het land inderdaad een uitzonderlijke positie in. Als je Israël bekijkt vanuit economisch en religieus perspectief, kun je het land inderdaad onder de westerse plaatsen. 

Sommigen stellen echter dat Israël historisch en cultureel meer past bij de landen die geografisch dicht bij Israël liggen.

Dan springt Israël er opeens een stuk minder uit: in 2024 bracht de Universiteit van Tel Aviv een analyse uit waarin Israëls demografische cijfers vergeleken werden met andere landen in het Midden-Oosten. En dan loopt Israël gewoon in de pas van hun buren.