De Down Grade Controversy was een felle theologische strijd binnen de Britse baptistenwereld in 1887-1888. De twist spitste zich toe rond de bekende predikant Charles Haddon Spurgeon.

Spurgeon waarschuwde dat steeds meer predikanten afweken van traditionele christelijke leerstellingen, zoals de goddelijkheid van Christus, de verzoening door zijn dood en het gezag van de Bijbel.

Hij sprak van een ‘down grade’, een hellend vlak. Er waren ontwikkelingen zichtbaar die de kerk stap voor stap richting vrijzinnigheid voerden.

Het begon met een artikel van Spurgeons vriend Robert Shindler onder de titel The Down Grade (het hellende vlak) dat verscheen in maart 1887 in Spurgeons tijdschrift The Sword and the Trowel – het zwaard en de troffel.

Shindler beschreef hoe hoe kerken in een paar generaties afgleden van orthodoxie naar vrijzinnigheid. Spurgeon haakte daarop in en werkte het verder uit. De controverse leidde tot een diepe verdeeldheid binnen de Baptist Union. Spurgeon verliet de unie omdat ze weigerden zich duidelijk uit te spreken.

Weinig weten van innerlijk leven
Spurgeon ziet een opkomst van 'scepticisme': Bijbelkritiek die belangrijke leerstellingen van het christelijke geloof ter discussie stellen. Iets wat we ook in onze tijd zien.

Er zijn mensen, zegt Spurgeon, 'die het Evangelie van onze Heere aantasten', waardoor 'de waarheid ter aarde is gevallen is'.

Aan de vruchten kent men de boom, zegt Spurgeon. 'Het is een zeer verdacht verschijnsel dat vaak juist degene die het minst weet van het innerlijke leven en er weinig over spreekt, het meest enthousiast is voor de nieuwe theologie, de evolutieleer en de veroordeling van alle vastomlijnde geloofsleer'.

Toneel en theater
Het afglijden zit niet alleen in het afwijken van leerstellingen, maar ook in een verandering van levensstijl. Bijvoorbeeld in het te veel bezig zijn met wereldse zaken. Ook daarin is veel herkenbaar van wat we in onze tijd zien, al is het dan in andere vorm.

Spurgeon: 'Wat valt er aan geestelijkheid in een gemeente te verwachten als diakenen beter bekend zijn met toneeluitvoeringen dan met het Woord van God? Wat moet er van de volgende generatie worden als kinderen op theatervoorstellingen worden getrakteerd en smaak voor zulke dingen ontwikkelen?'

En, zegt hij: 'Kunnen zulke dingen de heiligheid bevorderen of helpen tot gemeenschap met God? Kunnen mensen na zulke bijeenkomsten God smeken om de redding van zondaren en de heiliging van gelovigen?'

Inhoudsloos vermaak
Spurgeon maakt zich grote zorgen. 'De mate waarin pure lichtzinnigheid en volkomen inhoudsloos vermaak zijn doorgedrongen, is bijna niet te geloven'.

Hij weet wel waar dat vandaan komt. ‘Het is voor ieder die het wil zien duidelijk dat slapheid in de leer óf de bron is van wereldgelijkvormigheid, óf er op zijn minst nauw mee verwant is.

De mensen die het oude geloof loslaten, zijn dezelfde die pleiten voor ruimdenkendheid in het leven'. 

Reinigen van zuurdesem
Het vraagt om een duidelijke lijn, stelt Spurgeon. 'Wie een zegen van de Heere wil ontvangen, moet dit alles vermijden en vastbesloten zijn de Heere ten volle te volgen.

Niet alleen moeten zij valse leer verlaten, maar zij moeten het Evangelie ontvangen. Niet als dogma, maar als levende waarheid. Alleen wanneer de waarheid gepaard gaat met levend geloof, zal zij haar koninklijke kracht tonen.

Gelovigen moeten ook het huis reinigen van het zuurdesem van wereldgelijkvormigheid en de lichtzinnigheden van een oppervlakkige generatie'.

Grote zorg
Spurgeon ziet de ontwikkelingen in de kerk met grote zorg aan. 'Het kwaad dat nu heerst, vreet als een kanker. Er is geen hoop op gezonde godsvrucht, totdat het uit het lichaam van de gemeente wordt weggesneden door berouw te tonen en haar eerste werken te doen'.

Hij geeft ook een waarschuwing: ‘Degenen die door goddelijke genade hun klederen niet hebben bevlekt, moeten zich niet tevredenstellen met het veroordelen van anderen'.

Wakker schudden
Tegelijk is hij niet zonder moed. 'Misschien worden deze kwaden toegestaan. Mogelijk zijn zij toegelaten om onze apathische gemeenten wakker te schudden. Wij kennen verschillende gevallen van getrouwe dienaren die met hun gemeente opnieuw de grondwaarheden hebben doorgenomen en het zaligmakende Woord krachtiger hebben verkondigd'.

Alleen de werking van de Heilige Geest kan de invloed van deze stroming krachteloos maken, zegt Spurgeon. 'Als we van de Heere geen nieuw leven ontvangen, zullen de kerken verder afglijden totdat dwaling en goddeloosheid hen opgeslokt hebben. Alleen Goddelijke genade kan die ramp afwenden'.

Hij roept op tot gebed. 'Laat ons als één man krachtig tot de Heere, onze God, roepen dat Hij zal opstaan en Zijn eigen zaak verdedigen. Meer dan ooit, moeten degenen die trouw zijn aan Jezus en Zijn Woord aan het werk gaan. Er ligt een grenzeloze zegen te wachten waarom gesmeekt moet worden'.