Het geboortecijfer is in de meeste landen zo ver gedaald dat het zal leiden tot een krimpende en sterk vergrijsde bevolking.

Er is één land ter wereld dat meer dan wie dan ook verwoede pogingen deed om deze ontwikkeling te keren: Hongarije. 

Succesvol gezinsbeleid
Hongarije investeerde er sinds 2010 miljarden in. Eigenlijk begon het al eerder, want ook in de decennia ervoor was er gezinsvriendelijk beleid in Hongarije.

Maar premier Viktor Orbán verhief het vanaf 2010 tot absolute kern van de nationale strategie.

Met succes. Althans, zo leek het in het begin. De geboorteratio steeg van 1,23 kinderen per vrouw in 2011 tot 1,61 in 2020. Weliswaar nog steeds onder het niveau wat nodig is om een bevolking in stand te houden, namelijk 2,1, maar het leek een duidelijk succes.

Ook in andere opzichten was het beleid opmerkelijk succesvol. Er werden veel meer huwelijken gesloten, er waren minder echtscheidingen en het aantal abortussen halveerde. 

Kentering
Maar in 2021 volgt opnieuw een kentering. De geboortecijfers dalen weer. In 2025 was het teruggelopen tot 1,31. Hoe kan dat? Bezuinigingen of beleidswijzigingen zijn in elk geval niet de oorzaak. Wat dan wel?

Dr. Tony Rucinsky van Coalition for Marriage sprak onlangs met Dr. Georgina Kiss-Kozma van het Hongaarse Youth Research Institute om dat beter te begrijpen.

Toen veranderde er iets
Het beleid van Hongarije was en is vooral gebaseerd op fiscale voordelen voor jonge mensen die een gezin willen stichten. Ongeveer zes procent van het nationale inkomen wordt daaraan besteed. Ongekend veel. 

Aanvankelijk leek dat te werken. Maar er veranderde iets. En dat iets was de wereld zelf, zegt Georgina. Ontwikkelingen als corona, oorlogen en de energiecrisis leidden tot een afnemend gevoel van veiligheid en stabiliteit.

Het gevolg: mensen trouwen later en minder.

Het begint bij beginselen
Dit laat zien dat gezinsbeleid een ingewikkeld onderwerp is. Het is allemaal niet zo maakbaar. Veel heeft uiteindelijk te maken met cultuur en waarden van mensen, met wat een samenleving als normaal ziet.

Het gaat – met andere woorden – uiteindelijk vooral over onze breed gedeelde beginselen, om dat ouderwetse woord maar eens te gebruiken.  

Het was Groen van Prinsterer (1801-1876) die het begrip ‘beginselen’ populariseerde. Groens eigen huwelijk bleef trouwens kinderloos, maar hij voelde zich wel heel betrokken op kinderen. 

In Groens tijd zorgde de Franse Revolutie voor enorme omwentelingen door heel Europa. Hij dacht er veel over na en op een gegeven moment viel het kwartje. ‘Sedert die tijd zijn duizenden zaken mij duidelijk geworden, die ik vroeger als onoplosbare raadsels had beschouwd'. 

Toetssteen der waarheid
Wat was het kwartje? De beginselloosheid van zijn tijd had als oorzaak de ‘Godsverzaking’. De filosofie van de achttiende eeuw zocht de ’toetssteen der waarheid’ niet meer in Gods Woord, maar in de mens en zijn rede.

Vanaf dat moment komt het bederf in de wetenschappen en het verval van staten. Voortgedreven door een ‘valsche leer’ heeft men stelsel na stelsel uitgeprobeerd, maar geen vaste grond gevonden.

Teleurstelling, cynisme, materialisme en eigendunk zijn het gevolg van deze hoogmoed.

Hoe kun je hieraan ontsnappen? De kwade vruchten van de beginselloosheid kunnen alleen worden bestreden als men ‘God weder als middenpunt en bron der waarheid erkent.’

Terug naar Hongarije
Dat leren we ook van Hongarije. Alleen als een land terugkeert naar Gods geboden en een christelijke natie wil zijn, zal het werkelijk floreren. De rest is eigenlijk bijzaak.

Alleen dan ook zal een land weer verjongen. Er zullen meer huwelijken gesloten worden. Er zullen meer kinderen geboren worden. Er zullen minder kinderen in de moederschoot gedood worden. Minder huwelijken zullen op de klippen lopen.

Dat leek allemaal in Hongarije het geval te zijn, voor het oog. De regering had de mond vol over ‘christian values’. Maar dat is wat anders dan een doorleefd nationaal belijden ervan, onder leiding van een regering die zich werkelijk Gods dienares weet. 

Het was een belijden met de lippen. Dat wordt geïllustreerd door het weigeren van de regering Orban om structurele misstanden zoals kindermisbruik in instellingen aan te pakken. 

Is het gezinsbeleid mislukt?
Toch is het ook te simpel om het gezinsvriendelijke beleid van Hongarije als een totale mislukking te zien. Niemand weet hoeveel slechter Hongarije af zou zijn geweest als het beleid niet was ingezet.

Het laat wel zien dat nationaal gezinsbeleid niet werkelijk effectief zal zijn, tenzij het samengaat met wezenlijke verandering van breed gedeelde beginselen. Met andere woorden: een nationale bekering.