Voor veel jongeren zijn sociale media de belangrijkste plek om nieuws te consumeren. Dat kan gevaarlijk zijn, want online geldt geen journalistieke code en vindt desinformatie maar al te gauw een weg naar vele hoofden.

Met ‘The Box’ wil het Reformatorisch Dagblad scholen ondersteunen om jongeren van het voortgezet onderwijs te oefenen in nieuwswijsheid. Via een spel verdiepen ze zich in nieuwsalgoritmes, broncontrole en eigen verantwoordelijkheid, vertelt Marc van der Spek, projectcoördinator bij het Reformatorisch Dagblad.

Wat wordt er precies bedoeld met ‘nieuwswijsheid’? 
„Een 'nieuwswijze' jongere is in staat om een online nieuwsbericht kritisch te beoordelen. Wie is de afzender? Heeft die bepaalde belangen die het nieuws kunnen kleuren? Klopt de informatie met die uit andere bronnen?

Uiteindelijk willen we natuurlijk dat nepnieuws en misinformatie minder vat heeft op leerlingen.”

Hoe werkt The Box daaraan mee? 
„Leerlingen komen een lokaal binnen waarin afgesloten boxen door de docent zijn klaargezet. Ze krijgen bewust weinig uitleg vooraf.

Daarna worden ze op een interactieve manier geconfronteerd met verschillende keuzes, allerlei informatie en verrassende aannames. Tijdens het spel ontdekken zij hoe snel beeldvorming ontstaat en hoe lastig het soms is om waarheid, mening en misleiding van elkaar te onderscheiden.

Aansluitend verzorgt de docent een les waarin de ervaringen besproken worden. Door deze verdieping hopen we dat leerlingen meer inzicht krijgen in hoe nieuws eigenlijk ontstaat en hoe je de betrouwbaarheid kunt toetsen. Zodat ze zich bewuster kunnen gaan bewegen in een online omgeving.”

De manier is ‘pakkend’ zegt het persbericht. Hoe is dat gedaan?
„The Box sluit echt aan bij de leefwereld van deze jongeren. Er wordt verwarring en nieuwsgierigheid gewekt door die zes zwarte boxen en tablets die ze bij binnenkomst opeens zien staan. 

In de educatieve game kunnen de leerlingen vervolgens in teams het mysterie proberen op te lossen."

Er wordt gezegd dat het niet de bedoeling is dat leerlingen wordt verteld ‘wat ze moeten denken’. Is het verkeerd om daarin te sturen?
„Het doel van The Box is niet om leerlingen een bepaalde mening aan te leren. We willen hen leren hoe zij zelf informatie kunnen beoordelen.

Kritisch denken is een vaardigheid die jongeren nodig hebben. Je kunt ze wel alleen vertellen wát ze moeten denken, maar The Box wil ze vooral helpen met hoe ze tot zo’n evenwichtige mening kunnen komen. Dat betekent natuurlijk niet dat waarden of overtuiging helemaal geen rol spelen.”

Welke rol wil het RD daarin spelen?
„Het RD wil met The Box graag meehelpen aan de ontwikkeling van het nieuwsgebruik van jongeren. Door dit programma kunnen jongeren beter gewapend worden tegen de enorme hoeveelheid informatie op sociale media."