Het kabinet wil rond ongeveer honderd stikstofgevoelige natuurgebieden zones instellen waarin aanvullende maatregelen gaan gelden. Bij ongeveer vijftien gebieden gaat het om een strook van duizend meter. Op andere plekken een zone van vijfhonderd meter.

Boeren die binnen de zone vallen, kunnen te maken krijgen met strengere eisen rond de uitstoot van stikstof.

Volgens landbouwminister Jaimi van Essen zijn de zones nodig omdat juist dicht bij kwetsbare natuur veel winst kan worden geboekt. Het kabinet trekt negen miljard euro uit om boeren te helpen.

„Boer afhankelijk van het weer"
Akkerbouwer Johan Emmens waarschuwt dat politieke maatregelen voor de ene landbouwsector onverwachte gevolgen kunnen hebben voor een andere. Als veehouderijen verder extensiveren, kan voor akkerbouwers bijvoorbeeld minder dierlijke mest beschikbaar komen. Zij moeten dan meer kunstmest aankopen. Daar wordt geen rekening mee gehouden.

Daar komt volgens hem bij dat landbouw zich moeilijk in vaste normen laat vangen. De opbrengst van een gewas en de hoeveelheid meststoffen die nodig zijn, worden mede bepaald door het weer.

„De juridische werkelijkheid van Nederland kan niet omgaan met fluctuaties in het weer en de natuur”, zegt Emmens tegen stichting Aan tafel. „Men wil alles op normen en regels vastleggen. Maar voor een akkerbouwer, die extreem afhankelijk is van het weer, is dit onmogelijk.”

Geen vrijblijvende gesprekken
Emmens vindt dat beleidsmakers niet alleen naar natuurdoelen en theoretische bedrijfsmodellen moeten kijken, maar ook naar de financiële werkelijkheid op het erf.

Hij wil ambtenaren daarom liever zijn boekhouding laten zien dan nog eens een rondleiding door zijn bedrijf geven. 

„Ik open graag de boeken om te laten zien welke hypotheek, vaste lasten, bedrijfs- en rentekosten we dragen,” aldus Emmens. 

Zijn vraag aan de overheid is eenvoudig: hoe kan een akkerbouwer onder de nieuwe voorwaarden voldoende blijven verdienen? „Vertel me hoe ik zo kan overleven.”

Ruimte over meerdere jaren
Emmens staat niet perse afwijzend tegenover doelsturing, waarbij de overheid het te behalen resultaat begrenst. Hij vreest wel dat dit een keurslijf wordt wanneer afwijkingen tot sancties leiden.

Daarom pleit hij voor een 'meerjarige gebruiksruimte': een matig seizoen kan dan in een ander jaar worden gecompenseerd. „Geef de sector ruimte om fluctuaties door de omstandigheden op te vangen.”

Minister Van Essen heeft aangegeven open te staan voor aanpassingen in de zoneringsaanpak, zolang de beoogde emissiereductie wordt gehaald.